MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐẶC ĐIỂM BIẾN THỂ GENE TP53 VÀ GENE PIK3CA VỚI ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA KHỐI U Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ VÚ

Vũ Ngọc Hà1, Tạ Hồng Hải Đăng1, Nguyễn Ngọc Phương2, Vũ Thị Lan Anh3, Đinh Thị Phương Anh4, Hoàng Xuân Cường5, Nguyễn Xuân Hậu1,3, Phạm Cẩm Phương6, Nguyễn Thị Trang1,3,
1 Trường Đại học Y Hà Nội
2 Bệnh viện Phụ sản Trung ương
3 Bệnh viện Đại học Y Hà Nội
4 Trường Đại học Đại Nam
5 Học viện Quân y
6 Bệnh viện Bạch Mai

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Mục tiêu: Mô tả phổ đột biến gene TP53, PIK3CA và phân tích mối liên quan của chúng với các đặc điểm sinh học của khối u ở bệnh nhân (BN) ung thư vú (UTV) người Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu trên 139 BN được chẩn đoán xác định UTV dựa trên lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả giải phẫu bệnh tại Bệnh viện K từ tháng 7/2025 - 4/2026. Các biến thể di truyền được xác định bằng phương pháp giải trình tự thế hệ mới (NGS) và được phiên giải theo tiêu chuẩn của ClinGen/CGC/VICC. Kết quả: 60% BN mang ít nhất một đột biến, với 14% mang đồng thời cả hai gene. Đột biến sai nghĩa chiếm ưu thế ở cả gene TP53 (60,7%) và gene PIK3CA (91,7%). Đột biến TP53 mất chức năng (loss-of-function - LOF) liên quan đến tuổi chẩn đoán trẻ hơn (trung vị 42 tuổi) và nguy cơ có chỉ số Ki67 > 50% cao gấp 2,73 lần, trong khi đó, đột biến sai nghĩa TP53 liên quan đến odds ER, PR dương tính thấp hơn so với nhóm không mang biến thể TP53. Ngược lại, đột biến PIK3CA miền Helical liên quan chặt chẽ đến việc tăng bộc lộ thụ thể nội tiết estrogen (ER) và progesterone (PR). Kết luận: Các biến thể gene TP53 và PIK3CA có mối liên quan mật thiết đến kiểu hình sinh học của khối u. 

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

1. Sung H, Ferlay J, Siegel RL, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer Journal for Clinicians. 2021;71(3):209-49.
2. Horak P, Griffith M, Danos AM, et al. Standards for the classification of pathogenicity of somatic variants in cancer (oncogenicity): joint recommendations of Clinical Genome Resource (ClinGen). Cancer Genomics Consortium (CGC), and Variant Interpretation for Cancer Consortium (VICC). Genetics in Medicine. 2022;24(5):986-98.
3. Lin X-Y, Guo L, Lin X, Wang Y, Zhang. Concomitant PIK3CA and TP53 mutations in breast cancer: an analysis of therapeutic response, and prognosis clinicopathologic and mutational features. Neoadjuvant Therapeutic Response, and Prognosis. Journal of Breast Cancer. 2023;26(4):363.
4. Pereira B, Chin S-F, Rueda OM, et al. The somatic mutation profiles of 2,433 breast cancers refine their genomic and transcriptomic landscapes. Nature communications. 2016;7(1):11479.
5. Park JH, Kwon MJ, Seo J, Kim HY, Min SK, Kim LSJ. Somatic mutations of TP53 identified by targeted next-generation sequencing are poor prognostic factors for primary operable breast cancer: a single-center study. Journal of Breast Cancer. 2022;25(5):379.
6. Chen X, Guo Y, Ouyang T, et al. Co-mutation of TP53 and PIK3CA in residual disease after neoadjuvant chemotherapy is associated with poor survival in breast cancer. Journal of Cancer Research and Clinical Oncology. 2019;145(5):1235-42.
7. Li G, Guo X, Chen M, et al. Prevalence and spectrum of AKT1, PIK3CA, PTEN and TP53 somatic mutations in Chinese breast cancer patients. Breast Cancer. 2018;13(9):e0203495.
8. Soussi T, Wiman K. TP53: an oncogene in disguise. Cell Death Differ Differentiation. 2015;22(8):1239-49.
9. Hao Y, He B, Wu L, et al. Nuclear translocation of p85β promotes tumorigenesis of PIK3CA helical domain mutant cancer. Nature communications. 2022;13(1):1974.