ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA KETAMINE LIỀU DUY NHẤT TRONG GIẢM ĐAU ĐA MÔ THỨC SAU MỔ Ở BỆNH NHÂN NÂNG NGỰC BẰNG TÚI ĐỘN

Võ Văn Hiển1,2, , Trần Phi Hùng2
1 Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, Học viện Quân y
2 Học viện Quân y

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của ketamine liều duy nhất trong giảm đau đa mô thức sau phẫu thuật nâng ngực bằng túi độn. Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tiến cứu, ngẫu nhiên, có đối chứng trên 128 bệnh nhân (BN) có sức khỏe trước mổ ASA I - II (theo Phân loại của Hiệp hội Gây mê Hoa Kỳ - ASA), được phẫu thuật nâng ngực bằng túi độn dưới cơ ngực lớn tại Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác từ tháng 01 - 11/2025. Nhóm 1 (n = 64) được tiêm tĩnh mạch ketamine liều duy nhất 0,6 mg/kg khi kết thúc cuộc mổ, kết hợp giảm đau sau mổ bằng phương pháp BN tự điều khiển đường tĩnh mạch (intravenous patient controlled analgesia: IV-PCA) fentanyl; nhóm 2 (n = 64) chỉ dùng giảm đau sau mổ bằng IV-PCA fentanyl đơn thuần. Đánh giá điểm đau theo thang điểm đau VAS (visual analog scale) khi nghỉ và vận động, tổng liều fentanyl, số lần bolus, nhu cầu giải cứu đau, tác dụng không mong muốn trong 24 giờ đầu sau mổ. Kết quả: Tổng lượng fentanyl tiêu thụ ở nhóm 1 thấp hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm 2 (405,9 ± 57,0µg so với 662,5 ± 82,2µg; p < 0,05), số lần thực hiện bolus thêm thuốc giảm đau thấp hơn ở nhóm 1, điểm VAS ở hai nhóm là tương đương nhau. Tỷ lệ BN buồn nôn, chóng mặt không khác biệt giữa hai nhóm, không ghi nhận trường hợp BN nào có ảo giác. Kết luận: Ketamine liều duy nhất giúp giảm đáng kể nhu cầu opioid sau phẫu thuật nâng ngực mà không làm tăng tác dụng phụ, là thành phần hiệu quả trong phác đồ giảm đau đa mô thức theo hướng hạn chế opioid.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

1. Bagatin D, Bagatin T, Šakić K, et al. Optimal analgesia for breast surgery enhanced recovery in day surgery. Acta Clin Croat. 2022 Sep; 61(Suppl 2):49-56. DOI: 10.20471/acc.2022.61.s2.06. PMID: 36824637; PMCID: PMC9942465.
2. David Gelman, Arūnas Gelmanas, Dalia Urbanaitė, et al. Role of multimodal analgesia in the evolving enhanced recovery after surgery pathways. Medicina. 2018; 54:20.
3. Schmid RL, Sandler AN, Katz J. Use and efficacy of low-dose ketamine in the management of acute postoperative pain: A review of current techniques and outcomes. Pain. 1999; 82:111-125.
4. A Riccardi, M Guarino, S Serra, et al. Narrative review: Low-dose ketamine for pain management. J. Clin. Med. 2023; 12:3256.
5. Doan LV, Li A, Brake L, et al. Single-dose of postoperative ketamine for postoperative pain after mastectomy: A pilot randomized controlled trial. J Pain Res. 2023; 16:881-892.
6. Nguyễn Văn Sự, Nguyễn Hữu Tú. Đánh giá hiệu quả giảm đau phối hợp lidocain, ketamine và magie sulfate tĩnh mạch thay thế opioid trong gây mê toàn thân phẫu thuật cắt tuyến giáp. Tạp chí Y học Việt Nam. 2024; 536:220-224.
7. Radvansky BM, Shah K, Parikh A, et al. Role of ketamine in acute postoperative pain management: A narrative review. Biomed Res Int. 2015; 2015:749837.
8. Jouguelet-Lacoste J, La Colla L, Schilling D, et al. The use of intravenous infusion or single dose of low-dose ketamine for postoperative analgesia: A review of the current literature. Pain Med. 2015; 16:383-403.
9. Nguyễn Hồng Phong, Trần Quốc Việt. Hiệu quả giảm đau cấp và mạn tính sau mổ của ketamine liều thấp trong phẫu thuật nội soi cắt đại tràng. Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh. 2016; 20:175-181.
10. Trần Thanh Tuấn, Võ Văn Hiển, Lê Ngọc Anh, Nguyễn Thị Thuần, Bùi Thị Trí. Giảm đau sau phẫu thuật cắt hoại tử bỏng và ghép da bằng hỗn hợp ketamine-fentanyl bệnh nhân tự điều khiển đương tĩnh mạch. Tạp chí Y học Thảm họa và Bỏng. 2025; 2:35-45.